پژوهشگر علوم ارتباطات، برگزیده جشنواره بین‌المللی فارابی شد

به گزارش آژانس خبری پی آر؛ دکتر امیرعلی تفرشی، دانش‌آموخته دکتری علوم ارتباطات، در شانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فارابی موفق شد عنوان برگزیده سوم بخش «جوان» را در گروه علوم اجتماعی و علوم ارتباطات کسب کند.

مراسم اختتامیه این جشنواره روز یکشنبه ۲۶ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با حضور مسعود پزشکیان رئیس جمهور، حسین افشین معاون علمی و فناوری رئیس جمهور، حسین سیمایی صراف وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و جمعی از شخصیت‌های علمی و فرهنگی در تالار علامه امینی دانشگاه تهران برگزار شد.

اثر برگزیده تفرشی با عنوان «تحلیل وضعیت نفوذ و اثرگذاری اخبار جعلی در توئیتر فارسی؛ سنجش اثرگذاری نیروهای سایبری در هسته و مرکزیت شبکه گفتگو در دوران کرونا و شناسایی جغرافیای سیاسی، رفتارها و قالب‌بندی محتوایی این نیروها» با تمرکز بر تحلیل کلان‌داده‌های شبکه‌های اجتماعی، به بررسی نقش نیروهای سایبری و اخبار جعلی در شکل‌دهی به افکار عمومی در دوران کرونا می‌پردازد.

او در این تحقیق، با تمرکز بر زیست‌بوم اخبار جعلی در توئیتر فارسی، تلاش کرده است نشان دهد اخبار جعلی در دوران کرونا تا چه میزان اثرگذار بوده‌اند، نیروهای سایبری از چه راهبردها و الگوهای رفتاری برای تولید و توزیع محتوا استفاده کرده‌اند و چگونه از طریق برجسته‌سازی و قالب‌بندی معنایی، به تشدید دوقطبی‌های اجتماعی دامن زده‌اند.

در این پژوهش، با بهره‌گیری از رویکردهای علوم اجتماعی محاسباتی، پروپاگاندای محاسباتی و تحلیل شبکه، بیش از چهار میلیون توئیت مرتبط با کرونا استخراج و تحلیل شده و بیش از ۲۵۰ هزار حساب کاربری با استفاده از ابزارهای شناسایی حساب‌های جعلی مورد ارزیابی قرار گرفته است.

نتایج پژوهش نشان داده است حدود ۳۸ درصد از کل توئیت‌های منتشرشده در بازه زمانی مورد مطالعه توسط بات‌ها، ترول‌ها و نیروهای سایبری تولید شده و این نیروها در بسیاری از خوشه‌های شبکه‌ای به هسته و مرکزیت گفتگو نفوذ کرده‌اند.

در مجموع، این نتایج از شکل‌گیری نوعی «حوزه عمومی آلوده» و بروز یک جنگ شناختی گسترده در توئیتر فارسی خبر می‌دهد.

برگزیده شدن این رساله در حالی صورت گرفته است که در دو سال گذشته، بخش جوانِ حوزه علوم اجتماعی و ارتباطات برگزیده‌ای نداشته است.

لازم به ذکر است، هیئت داوری جشنواره فارابی امسال نیز تنها یک پژوهشگر را در بخش «جوان» در حوزه علوم اجتماعی و ارتباطات برگزیده است.

دکتر تفرشی پیش از این نیز مقالات متعددی در مجلات معتبر داخلی و بین‌المللی از جمله Information, Communication & Society ،International Journal of Social Research Methodology و Social Media + Society منتشر کرده و هم‌اکنون به فعالیت‌های پژوهشی خود در حوزه رسانه و شبکه‌های اجتماعی ادامه می‌دهد.

او پیش از این نیز موفق به کسب مقام دوم در فراخوان ملی «شناخت و تحلیل گفتمان و رفتار جامعه ایرانی در بحران کرونا» معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، به عنوان مسئول گروه تحلیل محتوا و گفتمان شناسی شده بود.

تفرشی مقطع کارشناسی خود را در رشته روزنامه‌نگاری در دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه‌طباطبائی تحصیل کرده و مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری خود را در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران به اتمام رسانده؛ رساله دکتری او به عنوان اثر برگزیده در این جشنواره انتخاب شده است.