روابط عمومی و بازگشت به رسالتِ دیده‌بانی

آژانس خبری پی آر؛ روابط عمومی در ایران بیش از پنج دهه است که در برزخ میان «ارتباطات ابزاری» و «تخصص ارتباطی» دست‌ و‌ پا می‌زند.

ما امروز با دستگاه‌هایی مواجهیم که از روابط عمومی نه یک بازوی استراتژیک برای تحلیل و تشخیص افکار عمومی، بلکه به تعبیر دکتر محسنیان‌راد، «پوسترچسبانی» برای اطلاع‌رسانی و تزریق یک‌سویه پیام به توده‌ مخاطبان را می‌خواهند؛ چرا که درک عمیقی از کارکردهای نوین روابط عمومی در تعامل با جامعه وجود ندارد.

مسئولیتِ اجتماعی در زمانِ تنگنا؛ توجیه وضع موجود یا تسهیلِ دادخواهی؟

در روزهایی که جامعه با ناملایمات معیشتی و اقتصادی دست‌ و‌ پنجه نرم می‌کند و صدای مطالبات مردم از متن جامعه به گوش می‌رسد، روابط عمومی‌ها در آزمون بزرگ مسئولیت اجتماعی قرار دارند.

روابط عمومی، به‌ویژه در بخش دولتی که با منابع عمومی اداره می شود، باید نقش تسهیلگر ارتباطی را ایفاء نموده و دیده‌بان و دادخواه حقوق مردم باشد؛ به گونه‌ای که مطالبات آن‌ها را با زبان کارشناسی به مدیران تصمیم‌گیرارائه کند.

در چنین فضایی، اگر روابط عمومی به جای تحلیل افکار عمومی و پاسخگویی همدلانه، به «انسداد ارتباطی» و سکوت روی آورند، جایگاه این تخصص از یک نهادِ گفت‌وگومحور به یک «واحد تزییناتی» سقوط می‌کند که وظیفه‌اش نه حل مسئله، بلکه صرفاً آرام کردن موقتی فضا با مسکن‌های نمایشی و توجیه‌گر است.

گذار از فرستنده به تسهیلگر ارتباطی

روابط عمومی‌ها باید از نقش ارسال کننده پیام به نقش تسهیلگری با رویکرد حل مسئله ارتقا یابند؛ بدین گونه به میانجی ارتباطی مردم و حاکمیت برای رساندن صدای ستمدیدگان و اعتراضات برحق، در کنار پاسخگویی شفاف و منصفانه مسئولان امر تبدیل ‌شوند.

این عبور از انفعال و نقش آفرینی فعال روابط عمومی‌ها را به بازیگری تسهیلگر برای دیده بانی، تشخیص و حل نظام موضوعات مسائل کشور مبدل می‌کند.

در این حالت، وظیفه روابط عمومی راضی کردن مردم نیست، بلکه همچنانکه در صدد ایجاد فهم صحیح و درک متقابل میان افکار عمومی و حاکمیت است، با شنیدن صدای اعتراض مردم، مطالبات را به زبان برنامه و راهکار برای مدیران ترجمه کند.

روابط عمومی؛ در قامت دیده بان

روابط عمومی در ساختار مدرن، نه یک مجموعه تأییدگرِ وضع موجود، بلکه سازوکار دیده‌بانی علیه چالش‌ها و نارسایی‌هاست.

در این بحبوحه، رسالت بنیادین این حرفه اقتضاء می‌کند که در برابر تضییع حقوق مردم سکوت نکند؛ خواه این ستم در قالب یک تصمیم غلط مدیریتی باشد و خواه یک سیاست اقتصادی که سفره و معیشت مردم جامعه را نشانه گرفته است.

روابط عمومی باید در مواجهه با این چالش‌ها، از سکوت و انفعال دست برداشته و با «کنشگری فعال»، به دیده‌بانِ امینِ حقوق مردم تبدیل شود.

این جایگاه ایجاب می‌کند که روابط عمومی پیش از وقوع بحران، نبض جامعه را به درستی بسنجد و با انتقال صریح صدای اعتراضات برحق به لایه‌های بالای مدیریتی، از عمیق شدن شکاف میان حاکمیت و ملت پیشگیری کند.

در این مسیر، روابط عمومی نه بلندگوی مدیران، بلکه میانجی ارتباطی هوشمندی است که صدای معترضان را با هدف اصلاح امور به گوش مسئولان می رساند.

روابط عمومی بایستی ضمن پذیرش و شنیدن مطالبات مردم به دنبال پیشگیری از بحران‌ها و تسهیلگر گفت‌وگوی مؤثر میان حاکمیت و ملت برای حل مشکلات باشد.

بدینگونه می توان گفت روابط عمومی از یک نهاد توجیه گر به یک دیده بان مدنی و گره گشا در ساختار اجرایی کشور مبدل شده است.