رابطه و ارتباطات، مفهومی مبنایی برای موجودی با سرشت جمعی است که او را “انسان هوشمند” می‌نامند. موجودی که ویژگی حیاتیِ اجتماعی بودنش، اشاره به اصل کلیدی “رابطه و ارتباطات” دارد. اصلی که در فقدان آن، هیچ‌ گونه جمع و اجتماعی، در هیچ سطح و شکلی پدید نخواهد آمد.