وقتی جنگ به ذهن‌ها می‌رسد؛ روابط عمومی در خط مقدم

به گزارش آژانس خبری پی آر؛ در روزگاری که جنگ‌ها دیگر تنها در مرزها و میدان‌های نظامی رخ نمی‌دهند، جبهه‌ای تازه در حال شکل‌گیری است؛ جبهه‌ای که میدان آن ذهن انسان‌ها و ابزار آن روایت‌ها، تصاویر و پیام‌هاست. در چنین فضایی، افکار عمومی به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های رقابت و تقابل تبدیل شده و هر خبر، هر تصویر و هر روایت می‌تواند بر درک مردم از واقعیت اثر بگذارد.

در چنین شرایطی، روابط عمومی‌ها نقشی فراتر از انتقال اطلاعات پیدا می‌کنند و به بازیگرانی فعال در مدیریت ادراک، اعتمادسازی و روایت‌سازی تبدیل می‌شوند. در یادداشت پیش‌رو، «علیرضا لُرک» فعال حوزه روابط عمومی و رسانه، به بررسی جایگاه روابط عمومی در خط مقدم جنگ شناختی و اهمیت مدیریت هوشمندانه جریان اطلاعات در شرایط جنگی می‌پردازد.

روابط عمومی در زمان جنگ، دیگر صرفاً یک ابزار اطلاع‌رسانی نیست؛ بلکه به خط مقدم «جنگ شناختی» تبدیل می‌شود. در چنین شرایطی، نبرد اصلی نه فقط در میدان‌های نظامی، بلکه در ذهن و ادراک مخاطبان شکل می‌گیرد. اینجاست که نقش روابط عمومی از انتقال پیام به مدیریت معنا و شکل‌دهی به واقعیت ادراکی تغییر می‌کند.

جنگ شناختی تلاشی هدفمند برای تأثیرگذاری بر باورها، احساسات و تصمیم‌گیری‌های مردم است. در این نوع جنگ، رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و جریان‌های خبری به ابزارهایی برای القای روایت‌های خاص تبدیل می‌شوند.

برای مثال، در جریان جنگ روسیه و اوکراین، انتشار گسترده ویدئوهای کوتاه در شبکه‌های اجتماعی، نقش مهمی در شکل‌دهی به افکار عمومی جهانی ایفا کرد؛ به‌گونه‌ای که هر طرف تلاش می‌کرد روایت خود را از واقعیت میدان نبرد تثبیت کند.

در چنین فضایی، روابط عمومی‌ها باید هوشمندانه عمل کنند؛ چرا که هر پیام، هر سکوت و حتی هر تأخیر در اطلاع‌رسانی می‌تواند به شکل‌گیری برداشت‌های نادرست یا تقویت روایت‌های رقیب منجر شود.

در زمان جنگ، مخاطب با حجم عظیمی از اطلاعات، شایعات و اخبار متناقض مواجه است. این وضعیت، «اضطراب شناختی» ایجاد می‌کند؛ حالتی که در آن افراد برای یافتن حقیقت، به منابعی رجوع می‌کنند که بیشترین اعتماد را برایشان ایجاد کند. نمونه بارز این موضوع را می‌توان در دوران همه‌گیری کووید-۱۹ مشاهده کرد؛ جایی که نبود اطلاع‌رسانی شفاف در برخی مقاطع، باعث گسترش شایعات و بی‌اعتمادی عمومی شد. اینجاست که روابط عمومی می‌تواند با شفافیت، سرعت و صداقت، به مرجع قابل اتکای مخاطب تبدیل شود.

از سوی دیگر، روابط عمومی در شرایط جنگی باید به‌جای رویکرد تدافعی، به سمت روایت‌سازی فعال حرکت کند. صرف تکذیب یا واکنش به شایعات کافی نیست؛ بلکه باید روایت‌های دقیق، انسانی و قابل فهم تولید شود که بتواند ذهن مخاطب را درگیر و همراه کند.

برای مثال، در جریان جنگ خلیج فارس، استفاده هدفمند از تصاویر و گزارش‌های خبری هدایت‌شده، نقش مهمی در جهت‌دهی به افکار عمومی ایفا کرد و نشان داد که چگونه روایت‌سازی می‌تواند بر برداشت جهانی از یک جنگ اثر بگذارد.

همچنین، در جنگ شناختی، «زمان» یک عامل تعیین‌کننده است. تأخیر در ارائه اطلاعات، خلأیی ایجاد می‌کند که به‌سرعت توسط منابع غیررسمی یا معاند پر می‌شود.

به‌ عنوان نمونه، در برخی حملات تروریستی در اروپا، تأخیر چندساعته در اطلاع‌رسانی رسمی، باعث شد شایعات در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شود و حتی موجب ایجاد ترس و سردرگمی بیشتر در میان مردم گردد. بنابراین، روابط عمومی‌ها باید به ساختارهایی مجهز باشند که امکان تصمیم‌گیری سریع، تولید محتوا در لحظه و انتشار گسترده را فراهم کند.

در نهایت، می‌توان گفت روابط عمومی در زمان جنگ، نقشی فراتر از یک واحد سازمانی دارد؛ این حوزه به بخشی از امنیت ملی و سرمایه اجتماعی تبدیل می‌شود.

اگر این ظرفیت به‌درستی مدیریت شود، می‌تواند اعتماد عمومی را حفظ کرده، انسجام اجتماعی را تقویت کند و در برابر عملیات روانی دشمن، سپری مؤثر ایجاد کند.